RABIES O KAMANDAG AT KAGAT NG ASO: LUNAS, GAMOT, CURES, SINTOMAS, Signs, Symptoms

Dr. Ed Santos
is a Medical expert in Saudi Arabia

Ang Rabies at ang Nakakatakot Nitong Epekto sa Tao

Simulan natin ang pagkilala sa rabies sa pamamagitan ng pagtukoy ng mga interesting facts tungkol dito. Isa na dito ay kabilang sa kalahating porsyente ng mga namamatay mula sa rabies ay nasa edad 15 years old at pababa. Ang rabies ay malaking problema sa Asia, Africa at Latin America. Ang rabies virus ay umaatake sa utak at spinal cord. Kapag hindi naagapan, maaaring ikamatay. Kahit anong hayop ay makakakuha ng rabies. Ito ay mapapasa lamang sa pamamagitan laway at hindi ito nakukuha mula sa dugo. Ang mga hayop na may rabies ay iba ang asta. Ang rabies ay isang ancient na sakit. Kung baga mayroon nang records ng mga naapektuhan nito noon pang 3rd century B.C. At ngayon lang late 19th century na ang scientific na pag-aaral dito ay nagsimula. Ang malaking kaalaman sa transmission at pag-progress ng sakit ay nagsisilbing malaking tulong sa publiko upang hindi na makakuha pa ng rabies ang mga tao.


Sanhi at Transmission

Ang rabies ay isang deadly virus na napapasa sa iba sa pamamagitan ng laway ng infected na hayop. At ito ay kadalasang nakukuha buhat ng kagat ng domesticated or wild animals. Ang virus ay umaatake sa nervous sysyem o utak at nagdudulot ng mga neurological complications. Dito sa Southeast Asia, ang malimit na nagdadala ng rabies ay ang mga asong napabayaan sa kalye. Kapag ang isang tao ay nagsimula nang magpakita ng mga sintomas ng rabies, ang sakit ay maaari nang hindi maagapan at ikamatay. Ang rabies virus ay dinadala ng ibat-ibang klase ng hayop tulad ng paniki, aso, pusa, at pati ng mga tao. Sa nauna nang nasabi, ang transmission ng virus patungo sa human host ay nangangailangan ng exposure sa virus, na kadalasang nakukuha sa pamamagitan ng kagat mula sa rabid animal. Subalit, hindi sa lahat ng oras na na-expose ka sa sakit ay makakakuha ka nito. Kailangan ring isaalang-alang kung anong klaseng rabid animal ang kumagat, at pati na ang lokasyon at gaano kalaki at kalalim ang kagat. Halimbawa, kung pinabayaan at hindi binigyang-lunas ang kagat ng aso sa mukha kumpara sa kagat nito sa paa, may mas malaking porsyento ng pagkamatay ang kagat sa mukha. Sa kabuuan, ang lapit o layo ng kagat mula sa ulo ay nagsasabi kung ang taong nakagat ay magkakaroon ng mas malaking risk na magkarabies. Ito ay marahil kung mas malapit sa ulo ay mas malapit sa nervous system. At kahit ang pinakamalaking populasyon ng rabies cases ay mula sa kagat, mga 99.8 na porsyento, may ibang pamamaraan ng transmission tulad ng contamination of mucous membranes, faulty vaccines, corneal transplants. Mayroong nadevelope na vaccines para sa rabies at binibigay ito sa mga hayop upang makontrol ang paglaganap ng rabies.

The etiologic agent causing rabies is the rabies virus through the saliva of infected animals such as cats, cows, dogs, goats, horses, bats, beavers, coyotes, fox, monkeys, raccoons and skunks. In rare cases, the virus has been transmitted to tissue and organ transplant recipients from an infected organ.


Sintomas o paano malalaman kung may rabies

Ang mga unang sintomas ng rabies ay kahalintulad sa flu at bumibilang ng maraming araw. Ang mga sintomas nito ay lagnat, sakit ng ulo, pagsusuka, hindi mapakali, parang wala sa sarili, mataas ang enerhiya, nahihirapang lumunok, sobra-sobra ang paglalaway, natatakot sa tubig, nag-hahalucinate, hindi makatulog, may ibang parte ng katawan na hindi maigalaw o partial paralysis. Lahat ng mga sintomas kung susumahin ay nagbibigay sa atin ng klasikong mukha ng may rabies – parang naglalaway na rabid animal. Ang mga neurologic na sintomas na ito ay tumatagal ng 2 hanggang 7 ka araw mula sa exposure. Kung minsan, ang pasyente ay namamatay nalang bigla mula sa respiratory o cardiac failure. At ang ibang kaso ay nawawala ang sintomas ng pagiging violente at nagsisimula ang pagkawala sa sarili at paralysis, na nagreresulta sa coma at pagkamatay.

Rabies is an infectious disease that targets the brain and other parts of the nervous system. Symptoms of rabies appear after the incubation period which usually takes two to twelve weeks but it can be as short as four days. The initial symptoms may be mild but can actually worsen in a short period of time. Moreover, it should also be considered that the closer the site of infection is to your brain, the shorter the incubation period. This means that, a bite to your face, head or neck will have a shorter incubation period than a bite to your arm or leg.

The initial symptoms of rabies include a high temperature of 38ºC (100.4ºF) or above, chills, fatigue (extreme tiredness), problems sleeping, lack of appetite, headache, irritability, anxiety, sore throat and vomiting. On the other hand, advanced rabies is manifested as either furious rabies or paralytic rabies.


Furious rabies is characterized by aggressive behavior, agitation, hallucinations, delusions, excessive production of saliva, fever , excessive sweating, the hair on their skin stands up and a sustained erection (in men) while paralytic rabies is described as the stage wherein the patient experiences muscle weakness, loss of sensation that usually begins in the hands and feet before spreading throughout the body.


Lunas, gamot, remedies, cures

Kung ikaw ay nakagat ng hayop na napag-alamang may rabies, ikaw ay makakatanggap ng series of shots para maiwasan ang pag-spread ng rabies virus sa iyong katawan. Halimbawa ng rabies shots ay ang fast-acting shots o rabies immune globulin. Ang pag-inject nito ay malapit sa kung kung saan ka nakagat sa lalong madaling panahon mula nang ikaw ay nakagat. Ikaw ay makakatanggap ng apat na injections sa loob ng labing-apat na araw upang matulungan ang katawan na kilalanin ang rabies virus at sugpuin ito. Kailangan ring i-determine kung ang hayop na kumagat sa iyo ay rabid. Huwag patayin ang mga hayop na kumagat sa iyo. Mas maiging obserbahan sila at sa loob ng sampung araw, kung wala silang sintomas ng panghihina at pagkamatay, ay wala silang rabies. At pwede ka nang hindi sumailalim sa series ng injections. Kung hindi makita o maobserbahan ang hayop na kumagat, ay mas maiging magpa-inject na lang kaagad dahil mas safer magpresume na may rabies ang hayop na iyon kaysa mahuli na ang lahat.

Since the onset of rabies is oftentimes rapid and fatal, prompt management is necessary. Though, there is no specific treatment for rabies infection, there are certain interventions to prevent the virus from infecting the patient. One of these is a fast-acting shot (rabies immune globulin). Part of this injection is given near the area where the animal bit you if possible, as soon as possible after the bite. Moreover, a series of rabies vaccines to help your body learn to identify and fight the rabies virus. Rabies vaccines are given as injections in your arm. You receive four injections over 14 days.


Prevention o paano maiwasan

Ang pinakamalaking factor ng pag-iwas sa rabies ay ang sumusunod. Pabakunahan ang iyong alagang hayop. Huwag silang pabayaang gumala-gala. Ipagbigay alam sa autoridad kung may pagala-galang hayop sa inyong lugar. At kung nakagat ng hayop, hugasan agad ng running water ang sugat. Huwag nang paduguin, sabunin at kumunsulta agad sa doctor para makakuha ng payo kung ano ang dapat gawin.


About the author

Dr. Ed Santos

My uncles and aunts were pediatricians and family physicians, so I had an inkling that I would do primary care. So at a young age, I dreamt of becoming a physician.
Profession: Family Medicine
Saudi Arabia , Jeddah

The medical information contained in this section is not intended for treatment or prescription. It is used to complement, not replace, the communication between a patient and their physician. Reliance on any information provided by BuhayOFW or any medical experts is solely at your own risk. If you have a medical emergency, call your doctor or go to the hospital immediately.

 

 

This post has been closed for comments and replies. To ask a related or new question, please post a new question below.
anonymous
This person has chosen to hide his/her identity. Medical History
Paano po malalaman kung may rabies ang isang hayop?
Recommend Report abuse
Dr. Ed Santos
is a Medical expert in Saudi Arabia
Gaya ng sa tao, ang sintomas ng rabies sa mga hayop ay iba-iba. Ilan sa mga sintomas ng rabies ay mahirap makita sa mga mababangis na hayop. Halimbawa, kadalasang kabado o agresibo ang mababangis na hayop. Maaaring hindi mo mapansin na bumubula na ang bibig maliban kung titingnan mo ito ng malapitan. Kapag nagdulot ito ng paralysis, mahirap din itong makita. Baka hinihila lang ng hayop ang kanyang paa, o umuupo ng tuwid sa kahit anong dahilan. Mahirap ding matukoy kung nahihirapan ang hayop na kumain o uminom maliban kung pinakain mo ito.
Ang pinakamainam gawin ay huwag lumapit o humawak ng mababangis na hayop, lalo na kapag babiyahe sa ibang bansa.
Recommend Report abuse
anonymous
This person has chosen to hide his/her identity. Medical History
Meron po bang side-effects ang rabies vaccine?
Recommend Report abuse
Dr. Ed Santos
is a Medical expert in Saudi Arabia
Halos lahat ng nagpa-ineksyon rabies vaccine ay walang nararamdamang side-effects. Bihira din ang malulubhang reaksyon. Maliban sa sakit, pamamaga at pamumula sa bahagi ng balat na pinagtusukan ng karayom ng ineksyon, marahil ay wala ka ng mararamdamang iba pang side-effects. Kasama sa mga pinakakaraniwang side-effects ang lagnat, pananakit ng ulo, panghihina, at pagkayamot. Bihira ang malulubhang reaksyon (hypersensitivity) laban sa vaccine pero nangangailangan ito ng agarang atensyong medikal. Ang mga sintomas nito ay:
• Hirap sa paghinga
• Malubha at biglaang pamamaga ng balat, lalo na sa paligid ng mata, leeg, at bibig
• Pantal sa balat na may mapupula, nakaalsa at makakating umbok (mas kilala sa tawag na hives)
Kahit na hindi ito direktang sanhi ng reaksyon sa rabies vaccine, kailangan mong humanap ng agarang atensyong medikal kapag naranasan ang mga sintomas na ito.
Recommend Report abuse
anonymous
This person has chosen to hide his/her identity. Medical History
Sino po ang dapat magkaroon ng rabies vaccine?
Recommend Report abuse
Dr. Ed Santos
is a Medical expert in Saudi Arabia
Sinumang tao na palaging nakakahawak ng mga imported na hayop, o nakatira o bumabyahe sa lugar kung saan karaniwan ang rabies, lalo na sa rural areas, ay kailangan ng rabies vaccine. Kung hinihingi ng iyong trabaho ang paghawak ng mga hayop galing sa ibang bansa, kailangan mo ng rabies vaccine. Ganito ang kaso kung, halimbawa, ay nagtatrabaho ka sa isang animal quarantine center, zoo, daungan, o research center. Kung plano mong lumipat at manirahan sa ibang bansa kung saan karaniwan ang rabies gaya ng India, Thailand, o Turkey, baka kailanganin mo ng vaccine. Maaari mo rin itong kailanganin kung babiyahe ka ng higit sa isang buwan sa lugar na walang maayos na medical services. Tumungo sa doktor o travel advice center para sa karagdagang impormasyon ukol sa rabies vaccine.
Recommend Report abuse
Tamtam Tamad
is in Malaysia
Pnu kpag kalmot po ng tuta? Posible dn po bng mgkrabies?
Recommend Report abuse
Dr. Ed Santos
is a Medical expert in Saudi Arabia
Malabo na magkaroon ng rabies sa kalmot ng aso. Na-transmit ang rabies sa laway (saliva) ng hayop/aso na may rabies. Pwera na lang siguro kung linawayan ng tuta ang kanyang paa bago mangalmot. Pero dahil nakamamatay ang rabies, mabuti pa rin ang magpatingin sa doctor at baka kailanganin din magpa-bakuna para makasiguro at safe.
Recommend Report abuse
Jkaren Mari Bilaos
is in the Philippines
Nakagat po ako ng tuta ko kanina kc kinuha ko ung buto na kinakagat nia tapos ung hinlalaki ko ung nakagat nia, bumaon po ung ipin nia dumgo po tas pumunta po agad ako sa gripo at pinadugo nang may sabon kinakbhan po ako.. nawla npo ang pagdurugo naghugas dn po ako ng alcohol.. magpapa inject pa po b ako, mga 3mos.na po ung tuta ko na aspin nakakulong lng po sya pero dko p po sya napapabkunahan..
1 person likes this
Recommend Report abuse
Dr. Ed Santos
is a Medical expert in Saudi Arabia
Depende kung saan napunta ang tuta o saan na-expose. Halimbawa, kung nagkaroon ng contact ang iyong tuta sa ibang rabid animal na may rabies at nalawayan, nakagat nito, maaaring mayroon itong rabies.
Iisolate at panatilihing nakakulong lang ng mag-isa (quarantine) ng mga 2 linggo at obserbahin ito. Nagiiba ang ugali ng mga asong may rabies, at kadalasan nagaaastang parang baliw na nagwawala at paikot ikot at ayaw sa liwanag.
Nakamamatay ang rabies, kaya mabuti magpatingin sa doctor at magpa-rabies shot. Sa tao, kadalasan naman binibigay ang rabies vaccine (at immune globulin shot) sa tao kapag hinihinalaang na-expose sa rabies (Kadalasan binibigay lamang ang rabies sa tao bago makagat, kapag mataas ang panganib na makagat dahil sa kanilang trabaho, tulad ng mga beterinaryo).
Recommend Report abuse
Christine Rodriguez
is in the Philippines
Nakagat po ang asawa ko ng aso nmin n shitsui po at ito ay nabakunahan nung april n pra sa rabies, maari po bang my rabies po ang aso nmin? At tama po bang sinipsip ng asawa ko ang kamay nya n nakagat po para magdugo ang nakagat?
Recommend Report abuse
Erlinda Arapoc
is in the Philippines
ask q lng po dok kung pwde injectionan ng rabies vaccine kht 3mos. pregnant n.. and kung ok lng kht may flu n yung nkgat ng pusa..
Recommend Report abuse
Feleciano Aguillon
is a non-Filipino member from Saudi Arabia
nakagat po ako ng pusa sa paa mahigit isang taon na nakalipas pero wala naman sintomas, pinadugo ko ito at sinabon mabuti. nakapag pa inject din po ako ng anti tetanos lang. kailangan pa po ba magpa inject ng anti rabies kahit morethan oneyear na ang nakalipas? may chance pa po ba magdeveloped ung virus nun kung sakaling may rabies nga ang pusa?
1 person likes this
Recommend Report abuse
Allan Tagle
is in the Philippines
nakagat po ako ng pusa sa may ankle ng paa ko bumaon po ung pangil ngaun po nakapag pa vaccine na ako my mga symptoms pa rin po ba ako i observe sa sarili or ano po ang pede ko gawin para malaman ko kung infected po ako ng rabies.. my dapat pa rin po ba ako ipangamba khit my vaccine na po ako... maraming salamat po sa pag sagot....
Recommend Report abuse
Ark Guio
is in the Philippines
Nakagat po ako ng pusa piro nakapag pa inject na po ako ng anti rabies.Mga ilang buwan po wala pang isang taon nakagat ulit ako ng pusa,mag papa inject ba po ulit ako ng anti rabies?
Recommend Report abuse
Maurico  Jacinto
is in Satellite Provider
Paano pho kung mga 5 years old k nkagat ng aso tapos HND ngpasuma .my posibilidad ba na may rabies ka.19 na pho ung nkagat ng aso .wala nman syang nararamdamn na sistomas ng rabies .pwd pho ba cia mgpabakuna ng anti rabies kbit 5 years old CIA nkagat noon
Recommend Report abuse
Jun Lawson
is in the Philippines
Dok may tanong po ako nakagat po kasi ang tatay ko ng aso nmin ang aso po nmin malinis malusog at Hindi po nmin pinapalabas ng bhay ang aso nmin ay takot sa kapwa aso biglang aalis sa pinto nmin at tatago sa kwarto posibleng may rabies ang aso nmin ang tatay ko po ay nilalagnat at nilalamig pinaturukn na po ang tatay ko at nmaga ang kagat sa kamay ng tatay ko may rabies po ba dok ?
Recommend Report abuse
Jessa Mae Adolfo
is in the Philippines
mas may rabies buh ang kakapanganak na asa kay sa matanda na asa
Recommend Report abuse
Ogie Themp
is in the Philippines
Na vaccinr na ako ng 4 times...tpos po na booster na din po...may question po..last booster ko po nung nov. 5 2014...

Hindi ko po kasi kinukulong ang alaga ko..sa house lng...nakalmot po nya ako kahapon january 20 2015...ask lang po kung kailangan ko pa magpavaccine? Or ano po dpatbkung gawin? Salamat po
Recommend Report abuse
Jennifer Lee
is in the Philippines
Magkakaroon ka pa rin ba ng rubies .. kung yung aso po at na injection na ng anti rubies..
Recommend Report abuse
Mickey Jaca
is in the Philippines
Tanong ko lang po Doc. Nakalmot po kase ng pusa ang Nanak ko Jung March16, 2015 .. Natapos ko yung anti rabies vaccine niya ng March 27,15 .. Nakagat po ulit siya ngayong April 4, 15. Kailangan po ba ulit siyang injectionan nan anti rabies?
Recommend Report abuse
Apari Eboro
is in the Philippines
tanong ko lang po doc kung ano ang mga consequences pag kumakain ng malansa after po mainject ng anti rabies? Kasi sabi po sa amin bawal daw po kumain ng malalansa sa loob ng isang bwan habang nagpapainject?
Recommend Report abuse
Ryou Sekki
is a NOne in the Philippines
Pwede rin po ba makuha ang rabies sa kalmot ng pusa?
Recommend Report abuse
anonymous
This person has chosen to hide his/her identity.
Paano po kung nakalmot ka ng pusa hindi ko po alam kung nilawayan niya yung pinagkalmot niya sa akin at hindi masyado malalim ung kalmot na natamo ko at wala pa naman akong sugat na nakikita sa kalmot pwede kaya akong magkaroon ng rabies? ( help po )
Recommend Report abuse
Ager Hasim
is a non-Filipino member from United Kingdom
Nakagat ako ng pusa tapos 3 days bago ako nagpa inject safe ba yon??
Recommend Report abuse
Babylyn Tropa
is in Japan
may rabies din po ba pag nakalmot ng aso?
Recommend Report abuse
Rodrussel Villar
is in United States
Nakagat po ko ng tuta ko kanina pano ko po ba malalaman kng may rabies tuta ko at kng effected din po ako plsss...
Recommend Report abuse
Frarie Talavera
is in the Philippines
hindi po ako sigurado kung nakagat ng tuta ang anak ko 2 weeks ago na kasi umiyak nalang sya, kaya inisip ko nlng po bka natakot lang sya, nagyong araw ko lang po nakita na may 2 bakat ng kagat sa braso nya. anu po bang dapat kong gawin?
Recommend Report abuse
Rabies Gonzaga
is in the Philippines
ilang days bago umepekto ang rabies?
Recommend Report abuse
Rabies Gonzaga
is in the Philippines
sa kamay po gumasgas yung ngipin ng tuta ko,pero dumugo.hindi naman po kagat.may posibildad po bang may rabies yon?
Recommend Report abuse
Antonio Alamodin
is in the Philippines
nkagat ako ng alaga kng aso mlinissya at alaga nagpabakuna nko 3x na 1 mnht nadilaan nman ung sugat ko sa kamay ng aso ko healty nman sya u ndog ko mag ppa bakuna prinba ako
Recommend Report abuse
Jerome  Agravante
is in the Philippines
kapag nakagat ka na po nang aso at nag pag inject na tapos makalipas ang ilang araw at nakagat ka ulit kahit hindi na po ba mag pa inject ulit? sana po masagot nyu to dahil nang yari sakin to!!!!
Recommend Report abuse
anonymous
This person has chosen to hide his/her identity.
Pag nakagat or nakalmot ka ng aso na walang vaccine, may mangyayari ba sa aso na pedeng sign para malaman na nakapaglipat sya ng rabies sa tao
Recommend Report abuse
Unknown Unknown
is in the Philippines
ask lang po.2months na po yung tuta namin.hindi ko po alam kung kagat nya po ba to or hindi.kasi naglalaro po kami ewan ko po kagat ng tuta to kasi nung nakahiga po ako bigla syang napunta sa ulo ko then nangati bigla yung ulo ko nung nadampian niya po ata ng ngipin nya.may rabies na po ba agad ang tuta kapag 2months?thanks po
Recommend Report abuse
anonymous
This person has chosen to hide his/her identity.
pandagdag din po.pang two days na po ngayun nung nakagat po ako.tinignan ko po yung ulo ko parang namantal sya.kaya po kinamot ko po then dumugo sya.need ko pa po ba muna bantayan yung tuta ko kung mag iiba ang ugali or magpapainject na po agad ako.hindi ko po kasi alam kung dahil sa kagat ng tuta yung pag dugo ng kagat or dahil sa pagkamot ko.makati po kasi.salamat aa pagsagot po
Recommend Report abuse
Genier Apolinario
is a non-Filipino member from the Philippines
doc. nakagat po aq ng pusa kaninang tanghali,di po sya dumugo pero ng pag lagay ko po ng bawang lumabas po ung dugo pero ung kagat po ng alaga kung pusa di naman po malalim parang na tuklap lng po na balat tas ung isa tuldok.pero hinugasan ko po ng tubig di po aq gumamit ng sabon. parang ordinaryo lng po na sugat dinamn po masaydong namaga. may rabies po pa un doc.
Recommend Report abuse
Florendo Marlon
is in the Philippines
Ask ko lang po ung aso ko maharut ung ipin nya sumabit sa kamay ko may konti sugat parang kalmot ng lng
Recommend Report abuse
Jose Perez
is in the Philippines
Yung aso q po kinakagat yung paa at buntot nyo pra pong kaaway turing nya ano po kya skin ng aso q ntatakot n po kc a bka pti po aq kgatin nya sna po mtulungan nyo aq slamat po
Recommend Report abuse