PAANO HINDI MABUNTIS? PAANO MAPIPIGILAN ANG PAGBUBUNTIS? PAANO MAIWASAN?

Dr. Jen Cruz
is a Medical expert in United States

Paano Iwasan Ang Pagbubuntis (Iba’t Ibang Pamamaraan ng Pagkontrol Ng Kapanganakan)
Sa loob ng libu-libong taon, ang mga tao ay gumagamit ng iba't ibang paraan ng pagpigil ng kapanganakan. May mga pinakaligtas at pinaka-epektibong paraang magagamit sa panahon natin ngayon. Mayroong iba't ibang mga uri na maaaring magamit depende sa kung ano ang pinakamainam para sa iyong sarili at sa iyong kapareha. Upang matuto nang higit pa tungkol sa iba't ibang mga pamamaraan mangyaring huwag mag-atubiling magbasa sa mga pagpipilian sa ibaba.
 
Pangingilin o abstinensya
Ito ay isang kinukusa o sinasadyang pagpigil ng sarili sa anumang oras na makipagtalik o sex. Ibig sabihin nito ay walang contact o pagdikit sa pagitan ng ari ng katawan ng dalawang tao at anumang bahagi ng katawan ng iyong partner.
Mga magandang maidudulot:
·       Libre at 100% epektibo sa pagpigil sa pagbubuntis
·       Pinipigilan ang STD Transmission
·       Hindi nakakapinsala sa iyong katawan (walang hormonal o medikal na epekto)
·       Ligtas (walang panganib ng impeksyon o sakit)
·       Suportado ng ilang personal, moral o relihiyosong paniniwala
Mga di-magandang maidudulot:
·       Ang pagnanasa ng pakikipagtalik ay maaaring mahirap na manatiling abstinente.
·       Maaaring hindi maging handa ang iba na mawala ang mga bagay na nagdudulot ng kasiyahan o kaaliwan sa kanila at mabawasan ang pagiging aktibo ng kanilang buhay sekswal.
 
Birth Control Pills
Ang birth control pills o oral contraception ay isang gamot na iniinom ng mga kababaihan araw-araw upang maiwasan ang pagbubuntis. Ginagawang mas makapal ang cervical mucus upang pigilan ang sperm mula sa pagkuha sa mga itlog. Kapag walang itlog para sa sperm, walang fertilization na mangyayari.
Mga magandang maidudulot:
·       Nakakatulong sa pagreregla upang mas maging regular at mas magaan ito
·       Nababawasan ang sakit ng pulikat sa puson
·       Nagpuprotekta laban sa pelvic inflammatory disease
·       Nagpapawala ng sakit ng ulo at depresyon (sintomas ng premenstrual)
·       Nababawasan ang tyansang magkaroon ng cysts sa ovary at suso
·       Maiiwasan ang malubhang impeksyon sa matris, ovary at sa fallopian tube
Mga di-magandang maidudulot:
·       Pinaka-karaniwang mga side effects ay pagdurugo sa pagitan ng pagregla, pagduduwal, pagsusuka, at panglalambot ng dibdib.
·       Posibilidad ng pagbabago sa inyong sex drive.
·       Nagbibigay ng panganib sa mga naninigarilyo, 35 taong gulang o mas matanda, o sobra sa timbang.

Calendar Methods
Kilala rin ito sa tawag na rhythm method. Ito ay ang pag-estima ng fertility ng isang babae, base sa menstrual cycle nito. Inaalam sa pamamaraang ito kung kailan fertile ang babae at kung kailan hindi, at dito pinapayo ang pagtatalik. Sa pagbilang kasi ng mga araw na pagitan ng menstruation, malalaman kung kailan ang obulasyon o ovulation ng babae, kung saan ang itlog na galing sa obaryo ay maglalakbay papunta sa fallopian tube. Dito makakatagpo ng itlog ang sperm ng lalaki, upang maging isa at bumuo ng fetus. Kapag ang babae ay nag-oovulate, pinakafertile ito at dapat iwasan ang pakikipagtalik o sex sa mga araw na ito. Kung nagnanais mabuntis, ito ang panahon kung kailan dapat nagtatalik.
Subalit ang calendar method ay nangangailangan ng maingat at metikulosong pagunawa sa ovulation cycle dahil dito nakasalalay ang pagiging epektibo ng pamamaraang ito.
Mga magandang maidudulot:
·       Subok at napatunayan na ang pamamaraan na ito.
·       Libre ito, kaya’t pabor ang nakararami lalo na’t may sinusundang budget ang mag-asawa o pamilya.
·       Wala itong side effect sapagkat natural ito at walang iniinom o inyeksiyon na karaniwang nakakaapekto sa kalusugan o sistema ng isang babae.
Mga di-magandang maidudulot:
·       Kung ang menstrual cycle ay hindi regular, malaki ang posibilidad na hindi ito magiging epektibong paraan ng pag-iwas sa pagbubuntis.
·       Delikado ito para sa mga nagmenopause na.
·       May posibilidad na magkaroon ng sexually transmitted disease o STD dahil walang proteksyong ginagamit sa pagtatalik.

Implants
Itinatanim sa ilalim ng balat ng itaas na braso ang isang implant, na sinlaki ng isang stick ng posporo. Mayroong dalawang mga tatak na nag-aalok ng implant na ito, ito ay ang Nexplanon at Implanon. Nakakatulong ito na maprotektahan ang babae laban sa pagbubuntis hanggang sa 3 taon.
Mga magandang maidudulot:
·       Maginhawa, ligtas at simple
·       Walang gamot na kailangang inumin araw-araw
·       Pwedeng magkaroon ng implant habang nagpapasuso
·       Kakayahang mabuntis kaagad kapag huminto na sa paggamit nito
Mga di-magandang maidudulot:
·       Hindi maaaring gumamit nito ang mga pasyenteng may kanser sa dibdib
·       Ang pagregla ay di-normal.
·       Habang tumatagal, mas bumibigat ang regla.
·       Nagkakaroon lamang ng banayad na dugo o spotting.

Shot o depo-provera
Ang paraan ng pagkontrol sa kapanganakan ay karaniwang kilala sa pangalan ng tatak na Depo-Provera (DMPA). Ito ay sa anyo ng isang inyeksyon. Pinipigilan nito ang pagbubuntis hanggang sa tatlong buwan pagkatapos ng inyeksyon.
Mga magandang maidudulot:
·       Ang shot ay ligtas, simple at maginhawa upang magamit.
·       Pag-iwas sa kanser sa lining ng matris.
·       Walang gamot na kailangang iinumin araw-araw.
·       Hindi naglalaman ng estrogen (para sa mga babaeng nagpapasuso).
·       Pribadong paraan ng pagkontrol ng kapanganakan.
·       Mas aktibo ang iyong sekswal na pagnanais.
Mga di-magandang maidudulot:
·       Nagiging mas kaunti ang regla (pagkatapos ng isang taon).
·       Habang tumatagal, mas bumibigat ang regla.
·       Nagkakaroon lamang ng banayad na dugo o spotting.
·       Nadagdagan ang buhok sa mukha o pagkawala ng buhok.
·       Pagbaba ng timbang o pagbabago ng ganang kumain.

Withdrawal
Kilala din bilang paraan ng pull-out. Ito ay ang pag-aalis ng ari ng lalaki mula sa ari ng babae bago pumutok o mangyari ang bulalas o ejaculation. Ginagawa ito upang maiwasan ang pagdudulot ng insemination.
Mga magandang maidudulot:
·       Madali, libre at maginhawa.
·       Walang mga epektibo (hormonal o medical).
·       Hindi nangangailangan ng reseta.
Mga di-magandang maidudulot:
·       Ito ay hindi kasing epektibo ng maraming iba pang mga opsyon sa birth control.
·       Posibleng mag-iwan sa parehong babae at lalaki ng sexually transmitted infection o STD.
·       Hindi inirerekomenda bilang isang tanging paraan ng kontrol ng kapanganakan para sa mga kabataan, ang walang karanasan sa seksuwal, o ang mga karaniwang nakakaranas ng pre-mature na ejaculation.

IUD
Ang isang IUD (Intrauterine Device) ay isang maliit na t-shaped na aparato na gawa sa nababaluktot na plastic na ipinapasok sa matris ng isang babae upang maiwasan ang pagbubuntis. Ito ay epektibo at pangmatagalang pamamaraan ng pagkontrol ng kapanganakan. Gayunpaman, ang IUD ay hindi permanente kaya madali lang itong maalis kapag gusto mong mabuntis ulit.
Mga magandang maidudulot:
·       Higit sa 99% epektibo.
·       Madali at maginhawa.
·       Maaaring magkaroon nito habang nagpapasuso.
·       Kakayahang mabuntis kaagad pagkatapos na alisin ito.
·       Mas magaan at nababawasan ang sakit at pulikat sa pagregla.
Mga di-magandang maidudulot:
·       Maaaring pumasok ang IUD sa pader ng matris o  mawala sa bahay-bata
·       Ang bakterya ay maaaring makapasok sa matris sa panahon ng pagpasok na nagiging sanhi ng impeksyon.
·       Bagaman hindi possible, may mas mataas na peligro ng ectopic pregnancy kung ikaw ay nabuntis habang may nakapasok na IUD sa iyong matris.

Paggamit ng Condom
Ang karamihan ay nagtataka kung ito nga ba ay isang mahusay na opsyon ng birth control para sa kanila. Maraming mga benepisyo ng paggamit nito upang makatutulong ito upang maiwasan ang pagbubuntis pati na rin ang Sexual Transmitted Infection o (STI).
Mga magandang maidudulot::
·       Ang tanging paraan ng birth control na makakatulong sa pagprotekta laban sa STI at HIV.
·       Maaari itong bilhin mula sa mga tindahan ng droga, na matatagpuan sa mga washroom, o kahit na ibinibigay sa mga community centers at mga klinika.
·       Madali lang itong gamitin at mabibili lang sa murang halaga.
·       Hindi mo kailangan ng reseta o magpakita ng ID upang makabili nito.
Mga di-magandang maidudulot:
·       Hindi tulad ng IUD, maaari mong makalimutang gamitin o isuot ito bago makipagtalik.
·       Maaaring mawala ang gana sa pagtatalik kung tumagal ang pagsusuot at paglalagay nito.
·       Nagiging sagabal ito at nagiging hindi komportable ang iyong partner kapag suot mo ito.

Vasectomy
·       Ang vasectomy ay isang permanenteng birth control para sa mga kalalakihan. Isinasagawa ito sa mga lalaki upang mabaog at permanenteng mapigilan ang pagkakataong makabuntis. Ito ay isinasagawa sa pamamagitan ng pagpuputol sa vasa deferentia at itinatali upang hindi makapasok ang similya sa seminal stream (daloy na semen) nang sa gayon ay mapigilan ang fertilization. Bago magpasiya, mahalagang isaalang-alang ang iba pang mga paraan ng pagkontrol ng kapanganakan na hindi permanente upang ikaw ay makasigurado kung tama ito para sa iyo.
Mga magandang maidudulot:
·       Ligtas, simple, maginhawa, at tumatagal ng habang buhay.
·       Hindi nangangailangan ng maintenance tulad ng mga birth control pills ng mga babae
·       Pinapayagan nito ang mga lalake at babae na matamasa ng husto ang sex na walang pag-aalala sa pagkakabuntis.
·       Isa rin ito sa mga opsyon sa pagkontrol ng kapanganakan para sa mga lalaki, na nagbibigay sa kanya ng higit na kontrol sa kanyang sariling hinaharap.
Mga di-magandang maidudulot:
·       Maaaring hindi tama para sa iyo kung ikaw ay hindi sigurado kung gusto mong magkaroon ng biological na anak sa hinaharap
·       Masyadong mahal ang proseso.
·       Posible na makakuha ng impeksiyon pagkatapos makakuha ng vasectomy.
·       Ang pagbaba ng sekswal na pagnanais o ang kawalan ng kakayahan na magkaroon ng pagtayo o erection.
 
Pagpapalaglag o Abortion
Ang magpalaglag ay ipinagbabawal sa batas ng Pilipinas, at ganoon din sa batas ng Diyos. Sinasadya ang pagtatanggal ng embryo o fetus sa loob ng matres, na nagsasanhi ng kamatayan nito. Pwede itong mangyari ng biglaan tulad ng kapag ang babae ay nakunan, o ng artipisyal sa pamamagitan ng kemikal, pagtistis at iba pa. Nalalagay ang buhay sa pelgigro ang sinumang magnanais gawin ito. Nagdudulot ito ng masamang epekto sa katawan at sa batang dinadala. Hind ito nararapat na gawing opsyon upang maka-iwas sa pagbubuntis sapagkat ito ay masama, delikado at imoral. Isipin din na ang daming gustong magkaanak o mabuntis, pagkatapos sa mga biniyayaan naman ay hindi ito pinapahalagahan. Magkakaroon ng masamang epekto ito sa isipan at konsensya ng habang buhay.
 
Maraming mga uri ng birth control na magagamit ngayon upang pahintulutan ang mga indibidwal na pumili ng uri ng birth control na pinakaangkop sa kanilang pamumuhay at badyet. Ang mga ito ay maaaring maging permanente o pansamantala. Walang paraan ng birth control na 100% na epektibo, kaya posible na mabuntis habang gumagamit ng karamihan sa mga ito. Kaya mahalaga na magkaroon tayo ng mga pangunahing kaalaman kung paano gumagana ang mga ito at kung paano gamitin ito ng tama. Dapat timbangin ng babae at ng kanyang kapareha ang mga kalamangan at kahinaan ng iba't ibang mga uri ng birth control upang maisaalang-alang ang kadalian ng paggamit, mga epekto, mga gastos, at pagiging epektibo ng bawat pamamaraan.

About the author

Dr. Jen Cruz

U.S. trained General Practice Family Doctor. Has additional qualifications in ultrasound, emergency medicine, and traumatology.
Profession: Family Medicine
Private practice
United States , California , San Francisco

The medical information contained in this section is not intended for treatment or prescription. It is used to complement, not replace, the communication between a patient and their physician. Reliance on any information provided by BuhayOFW or any medical experts is solely at your own risk. If you have a medical emergency, call your doctor or go to the hospital immediately.

 

 

Reply as anonymous (Your real name and picture will not be seen)